Πνευματική ιδιοκτησία

Διανοητική ιδιοκτησία


Η δημιουργικότητα και η καινοτομία στην Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζονται ιδίως σε ένα ομοιόμορφο σύστημα προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που καλύπτουν όλο το φάσμα από τα δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας έως τα συγγραφικά και τα συγγενικά δικαιώματα. Ο σεβασμός των βασικών αρχών της εσωτερικής αγοράς (η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και των υπηρεσιών και ο ελεύθερος ανταγωνισμός) στηρίζεται κυρίως στην εξασφάλιση ομοιομορφίας όσον αφορά την πνευματική ιδιοκτησία σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας εντάσσεται στο πλαίσιο πολλών διεθνών συμβάσεων, που θεσπίστηκαν ως επί το πλείστον από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΠΟΠΙ-WIPO) και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ). Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει κυρίως δύο σημαντικά μέσα για την επιτυχία της αποστολής της: το Γραφείο Εναρμόνισης στην Εσωτερική Αγορά (ΓΕΕΑ), που είναι επιφορτισμένο με την καταγραφή των κοινοτικών σημάτων και των των κοινοτικών σχεδίων ή προτύπων, αφενός, και το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (ΕΓΔΕ). Η Επιτροπή υποστηριζει επί του παρόντος την αποτελεσματική θέσπιση ενός συστήματος κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας, λιγότερο δαπανηρού και πιό αποτελεσματικού από άποψη νομικής κατοχύρωσης, εχέγγυο ανταγωνιστικότητας για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Τέλος, η προστασία αυτών των δικαιωμάτων συνεπάγεται επίσης την προστασία από την πειρατεία, τις παράνομες ανταλλαγές και την παραποίηση.

Πηγή: http://europa.eu/legislation_summaries/internal_market/businesses/intellectual_property/index_el.htm 


Το κυπριακό δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας

Στην Κύπρο, η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας προβλέπεται στο Ν. 59/1976
Το κυπριακό δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας ακολουθεί την κοινοδικαιική παράδοση, ενώ πολύ σημαντική τα τελευταία χρόνια υπήρξε και η επίδραση του κοινοτικού δικαίου.
Αρμόδιο για ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας στην Κύπρο είναι το Τμήμα Εφόρου Εταιριών και Παραλήπτη.
Η Κύπρος έχει προσχωρήσει στη Σύμβαση της Βέρνης με τον Περί της Σύμβασης της Βέρνης για τη Διεθνή Προστασία των Λογοτεχνικών και Καλλιτεχνικών Εργων Κυρωτικό Νόμο 86/1979.



Βασική αρχή είναι η χορήγηση της προστασίας άνευ διατυπώσεων. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, σε αντίθεση με ότι ισχύει για τα σήματα και τις ευρεσιτεχνίες, ένα πνευματικό έργο προστατεύεται αυτόματα από την στιγμή της δημιουργίας του, χωρίς να χρειάζεται να κατατεθεί ή να καταχωρηθεί σε κάποιον επίσημο φορέα ή αρχή. Προϋπόθεση για την χορηγηση της προστασίας είναι η  ύπαρξη πρωτοτυπίας, η οποία διαπιστώνεται όταν το έργο αποτελεί «προσωπικό πνευματικό δημιούργημα του δημιουργού του» (άρθρο 3 (2) Ν. 59/1976).Το κριτήριο αυτό στην Κύπρο προσδιορίζεται με αντικειμενικά κριτήρια, αφού βάσει του άρθρου 3 (2) και της νομολογίας ένα έργο προστατεύεται όταν δεν είναι αντίγραφο προϋπάρχοντος έργου. Επίσης, απαιραίτητη προϋπόθεση είναι να πληρούται το κριτήριο της υλικής ενσωμάτωσης και το έργο να εντάσσεται σε κάποια από τις κατηγορίες των έργων που απαριθμούνται στο νόμο.
Ο δημιουργός και οι άλλοι δικαιούχοι, π.χ. οι ερμηνευτές-εκτελεστές, απολαμβάνουν τις εξουσίες του περιουσιακού δικαιώματος και ηθικό δικαίωμα (δικαίωμα αναγνώρισης της πατρότητας και σεβασμού της ακεραιότητας του έργου).
Ο Ν. 59/1976 εισάγει έναν μακροσκελή κατάλογο εξαιρέσεων,όπως η ρήτρα fair dealing αλλά και ειδικότερες εξαιρέσεις που εξυπηρετούν διάφορους σκοπούς (εκπαιδευτικούς, ενημερωτικούς, πολιτιστικούς κ.α.).

Το κοινοτικό δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας

Το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας έχει εναρμονιστεί σε σημαντικό βαθμό στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Το κοινοτικό κεκτημένο στο πεδίο της πνευματικής ιδιοκτησίας απαρτίζεται από 12 κοινοτικές Οδηγίες, ενώ πολύ σημαντική είναι και η συμβολή του Δικαστηρίου της Ενωσης, το οποίο με τις ερμηνευτικές του παρεμβάσεις λειτούργησε ως κινητήριος μοχλός για μια βαθύτερη εναρμόνιση τα τελευταία χρόνια.

Κοινοτικές Οδηγίες

  • Οδηγία 2014/26/ΕΕ της 26ης Φεβρουαρίου 2014 για τη συλλογική διαχείριση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων καθώς και τη χορήγηση πολυεδαφικών αδειών για επιγραμμικές χρήσεις μουσικών έργων στην εσωτερική αγορά
  •  Οδηγία 2001/29/ΕΚ  της 22ας Μαΐου 2001 για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροϕορίας 
  •  Οδηγία 2012/28/ΕΕ της 25ης Οκτωβρίου 2012 σχετικά με ορισμένες επιτρεπόμενες χρήσεις των ορφανών έργων
  • Οδηγία 2006/115/ΕΚ της 12ης Δεκεμβρίου 2006 σχετικά με το δικαίωμα εκμίσθωσης, το δικαίωμα δανεισμού και ορισμένα δικαιώματα συγγενικά προς την πνευματική ιδιοκτησία στον τομέα των προϊόντων της διανοίας ( αντικατάσταση και κωδικοποίηση Οδηγίας 92/100/EΚ )
  • Οδηγία 2011/77/ΕΕ της 27ης Σεπτεμβρίου 2011 για τροποποίηση της οδηγίας 2006/116/ΕΚ για τη διάρκεια προστασίας του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και ορισμένων συγγενικών δικαιωμάτων
  •  Οδηγία 2006/116/ΕΚ της 12ης Δεκεμβρίου 2006 για τη διάρκεια προστασίας του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και ορισμένων συγγενικών δικαιωμάτων (αντικατάσταση και κωδικοποίηση  Οδηγίας 93/98/ΕΚ)
  •  Οδηγία 93/83/ΕΟΚ  της 27ης Σεπτεμβρίου 1993 περί συντονισμού ορισμένων κανόνων όσον αϕορά το δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα που εϕαρμόζονται στις δορυϕορικές ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και την καλωδιακή αναμετάδοση
  • Οδηγία 2001/84/ΕΚ  της 27ης Σεπτεμβρίου 2001, σχετικά με το δικαίωμα παρακολούθησης υπέρ του δημιουργού ενός πρωτότυπου έργου τέχνης
  • Οδηγία 2009/24/ΕΚ της 23ης Απριλίου 2009 για τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών (Κωδικοποιημένη έκδοση-Αντικατάσταση Οδηγίας 91/250/ΕΚ)
  •  Οδηγία 96/9/ΕΟΚ της 11ης Μαρτίου 1996, σχετικά με τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων
  • Οδηγία 87/54/ΕΟΚ  της 16ης Δεκεμβρίου 1986 σχετικά με τη νομική προστασία των τοπογραϕιών προϊόντων ημιαγωγών
  • Οδηγία 2004/48/ΕK της 29ης Απριλίου 2004 σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας